کاڵاکان (Commodities) کەرەستەی خاون. کاڵا ڕەقەکان لە کانەکان دەردەهێنرێن یان لە زەوی دەکێشرێنەوە: نەوتی خاو، گازی سرووشتی، زێڕ، مس. کاڵا نەرمەکان دەچێنرێن: گەنم، قاوە، شەکر، لۆکە.
کاڵا نەرمەکان بە تایبەتی بە کەشوهەوا هەستیارن. کاڵا ڕەقەکان زیاتر کاردانەوەیان بەرامبەر پیشەسازی و جیۆپۆلەتیک هەیە.
کاڵاکان فیزیکین، بۆیە هەر شتێک کە دەرهێنانیان لە زەوی یان گواستنەوەیان بە جیهاندا تێک بدات، کاریگەری لەسەر نرخ دەبێت.
وشکەساڵییەک، مانگرتنێک لە کانێکدا، داخرانی ڕێگایەکی گواستنەوەی دەریایی یان قەدەغەکردنێکی نوێی هەناردە دەتوانێت لە ماوەی شەوێکدا دابینکردن کەم بکاتەوە، و نرخەکان دەستبەجێ کاردانەوەیان دەبێت.
بەرهەمهێنەران و کڕیارە گەورەکان بازاڕەکانی کاڵا بەکاردەهێنن بۆ جێگیرکردنی نرخەکان و پاراستنی کارەکەیان. جووتیارێک دەتوانێت ئەمڕۆ لەسەر نرخی دروێنەیەک ڕێک بکەوێت کە چەند مانگێکی تر دێت. زنجیرە کافێیەک دەتوانێت نرخی تۆوی قاوەی ساڵی داهاتوو جێگیر بکات.
هەردووکیان لە بەرامبەر دڵنیاییدا دەستبەرداری قازانجی ئەگەری دەبن.
گرێبەستی داهاتوو ڕێککەوتنێکە بۆ کڕین یان فرۆشتنی بڕێکی دیاریکراو لە کاڵایەک بە نرخێکی جێگیر لە بەروارێکی داهاتوودا. زۆربەی ترەیدینگی کاڵاکان لە ڕێگەی گرێبەستی داهاتووەوە دەکرێت، و زۆربەی پۆزیشنەکان پێش ڕادەستکردن دادەخرێن.
کاڵاکان زۆرجار بە شێوەیەکی جیاواز لە پشکەکان دەجووڵێن. بۆ نموونە، کاتێک هەڵاوسان بەرز دەبێتەوە، لەوانەیە نرخی کاڵاکان بەرز ببێتەوە لە کاتێکدا پشکەکان لە تەنگانەدان.
