نرخەکان بە هەمان ئەندازە ڕەنگدانەوەی هەستی خەڵکن کە ڕەنگدانەوەی زانیارییەکانیانن. ترس و تەماح لە ترەیدەرێکەوە بۆ ترەیدەرێکی تر بڵاو دەبنەوە، و کۆمەڵ هەردووکیان گەورەتر دەکات.
هەر لەبەر ئەمەیە کە بازاڕێک دەتوانێت بە هەر دوو ئاراستەدا کاردانەوەی زیادەڕۆیانەی بەرامبەر هەواڵ هەبێت، و هەمان زانیاری دەتوانێت لە ڕۆژانی جیاوازدا جووڵەی زۆر جیاواز دروست بکات.
بەرزبوونەوەی نرخەکان سەرنج و کڕیاری نوێ ڕادەکێشێت، کە نرخەکان زیاتر بەرز دەکاتەوە. دابەزینی نرخەکان ستۆپ لۆس (Stop Loss) و فرۆشتنی ناچاری دەخاتە کار، کە نرخەکان زیاتر دادەبەزێنێت.
ئەم بازنەی کاردانەوەیە هۆکاری ئەوەیە کە ڕەوتەکان زۆرجار لەوە دوورتر دەڕۆن کە تەنها بنەما ئابوورییەکان (Fundamentals) پێشنیاری دەکەن.
مەزەندەکاری واتە کڕین چونکە چاوەڕێ دەکەیت کەسێکی تر دواتر نرخێکی زیاتر بدات، نەک لەبەر ئەوەی سامانەکە ئەمڕۆ چەند بەهای هەیە.
بە ڕادەیەکی مامناوەند، شلەیی (Liquidity) زیاد دەکات و یارمەتی نرخەکان دەدات بە خێرایی کاردانەوەیان هەبێت. کاتێک زاڵ دەبێت، نرخەکان لە بەهای ڕاستەقینە دادەبڕێن.
بڵق (Bubble) دروست دەبێت کاتێک مەزەندەکاری نرخەکان زۆر لە سەرووی هەر بەهایەکی لۆژیکییەوە بەرز دەکاتەوە. هەمووان دەبینن نرخەکان بەرز دەبنەوە؛ کەم کەس دەبینێت لە کوێ کۆتاییان دێت. بڵقەکان بە زۆری تەنها دوای ڕووداوەکە ئاشکرا دەبن.
ترس خێراتر لە تەماح بڵاو دەبێتەوە. کاتێک نرخەکان بە توندی دادەبەزن، فرۆشتن ستۆپ لۆس و مارجن کۆڵی (Margin Call) زیاتر دەخاتە کار، کە ئەوانیش فرۆشتنی زیاتر دروست دەکەن.
زۆرێک لە توندترین دابەزینەکانی مێژوو زیاتر بەهۆی هەستەوە بوون نەک زانیاریی نوێ، و زۆربەیان دوای تێپەڕبوونی شڵەژانەکە بەشێک لە دابەزینەکەیان قەرەبوو کردەوە.
بنەما ئابوورییەکان بە تێپەڕبوونی کات ئاراستەی بازاڕ دیاری دەکەن. دەروونناسی ئەو ڕێگەیە دیاری دەکات کە بازاڕ بۆ گەیشتن بەوێ دەیگرێتەبەر، لەگەڵ هەموو زیادەڕۆییەکانیدا.
