کاتێک ترەیدینگ دەکەیت، نرخەکە لەگەڵ بانکەکان، سندوقەکانی خانەنشینی، کۆمپانیاکان و هەزاران تاکەکەسی تردا هاوبەشیت. هەر گرووپێک بۆ هۆکارێکی جیاواز و لە ماوەیەکی کاتی جیاوازدا مامەڵە دەکات.
ناسینی ئەوان ڕوون دەکاتەوە کە بۆچی نرخ بەو شێوەیە ڕەفتار دەکات، و بۆچی هەندێک جار بەبێ هیچ هەواڵێک دەجووڵێت.
ترەیدەرە تاکەکەسییەکان ئەو کەسانەن کە لە ڕێگەی بڕۆکەرێکەوە بە پارەی خۆیان ترەیدینگ دەکەن. ملیۆنان کەسن، بەڵام ئۆردەرەکانیان لە چاو دامەزراوەکاندا بچووکن. بە تەنها بە دەگمەن بازاڕێک دەجووڵێنن. بەڵام بە کۆمەڵ، ڕەفتاری خەڵک هێشتا دەتوانێت کاریگەری هەبێت، بە تایبەتی لە بازاڕە بچووکترەکاندا.
بانکەکان، هێج فەندەکان (Hedge Fund)، کۆمپانیاکانی بەڕێوەبردنی سامان و سندوقەکانی خانەنشینی بڕی زۆر گەورەی پارە دەجووڵێنن. یەک سندوقی خانەنشینی کە پۆرتفۆلیۆکەی هاوسەنگ دەکاتەوە، دەتوانێت ئۆردەری بە بەهای سەدان ملیۆن دابنێت.
ئۆردەری ئەوەندە گەورە دەتوانێت بە تەنها نرخ بجووڵێنێت، هەر بۆیە جووڵە گەورەکان زۆرجار لەو کاتژمێرانەدا کۆ دەبنەوە کە دامەزراوەکان لە هەموو کاتێک چالاکترن.
دروستکەرانی بازاڕ (Market Maker) بە بەردەوامی نرخێک بۆ کڕین و نرخێک بۆ فرۆشتن پێشکەش دەکەن، بۆ ئەوەی هەمیشە کەسێک هەبێت مامەڵەی لەگەڵ بکەیت. ئەوان جیاوازییە بچووکەکەی نێوان ئەو دوو نرخە قازانج دەکەن، کە پێی دەوترێت سپرێد (Spread).
مەزەندەکاران (Speculator) مامەڵە دەکەن بۆ ئەوەی لە گۆڕانی نرخ قازانج بکەن. ئەو مەترسییە وەردەگرن کە بەشداربووانی تر دەیانەوێت لێی ڕزگاریان بێت، و بەم کارە شلەیی (Liquidity) زیاد دەکەن: کڕیار و فرۆشیاری زیاتر لە نرخی زیاتردا.
زۆربەی ترەیدەرە تاکەکەسییەکان مەزەندەکارن، جا خۆیان ئەو ناوە لە خۆیان بنێن یان نا.
ئەوانەی خۆیان لە مەترسی دەپارێزن (Hedgers) مامەڵە دەکەن بۆ کەمکردنەوەی مەترسی، نەک بۆ قازانجکردن لێی. کۆمپانیایەکی فڕۆکەوانی کە نیگەرانی بەرزبوونەوەی تێچووی سووتەمەنییە، دەتوانێت ئەمڕۆ گرێبەستی نەوت بکڕێت. ئەگەر نرخی نەوت بەرز ببێتەوە، قازانجی گرێبەستەکان پسوولەی گرانتری سووتەمەنی قەرەبوو دەکاتەوە.
ئاربیتراژکاران (Arbitrageurs) بەدوای هەمان ساماندا دەگەڕێن کە لە دوو شوێنی جیاوازدا بە نرخی کەمێک جیاواز مامەڵەی پێوە دەکرێت. لەو شوێنەی هەرزانترە دەیکڕن و لەو شوێنەی گرانترە دەیفرۆشن.
قازانجی هەر مامەڵەیەک زۆر کەمە، بەڵام کاریگەرییەکەی گرنگە: چالاکییەکانیان نرخەکان لە نێوان بازاڕەکاندا یەکسان دەهێڵنەوە.
هەر گرووپێک پشت بە گرووپەکانی تر دەبەستێت. ئەوانەی خۆیان لە مەترسی دەپارێزن پێویستیان بە مەزەندەکارانە تا ئەو مەترسییە وەربگرن کە ئەوان لە خۆیانی دوور دەخەنەوە. هەمووان پێویستیان بە دروستکەرانی بازاڕە بۆ دابینکردنی نرخ، و ئاربیتراژکاران ئەو نرخانە یەکگرتوو دەهێڵنەوە.
کاتێک گرووپێک دەکشێتەوە، بۆ نموونە لە کاتی پشووێکدا، شلەیی کەم دەبێتەوە و نرخەکان ناڕێکتر دەجووڵێن.
یاریزانی جیاواز، مەبەستی جیاواز، یەک نرخ.
